مطالعه آن متفرقات آنچه را در اين مورد مذكور شد استنباط واستخراج نموده‌ام وبهمين جهت به كتاب يا مقالهء خاص أشارت نرفته است . بزبان ديگر مطالب ياد شده عينا از مأخذ يا مدارك خاصي اخذ واقتباس نشده است تا بدان أشارت رود ، بلكه نتيجة درك بنده از مجموع مطالعاتى است كه بعمل آورده‌ام . پرواضح است كه اين نوشته نه مجموع مميزات اين دو مكتب را شامل است ونه أحيانا صد در صد از خطا واشتباه مصون ، بلكه آغازى است براي بررسى عنواني خاص وجديد كه بىترديد آگاهان وفرزانگانى كه در اين مسائل مهارت وتبحّرى دارند اين موضوع را دقيق‌تر وعميق‌تر بررسى خواهند كرد ودر اختيار مشتاقان قرار خواهند داد . وباللّه التوفيق اينك پاره‌اى ديگر از امتيازات : يكى ديگر از موارد اختلاف مشاء واشراق مسأله وحدت وكثرت وجود است . يعنى مشائين موجودات را حقايق متباينة مىدانند كه هيچ‌گونه اشتراكي ميان آنها وجود ندارد . در حالي كه اشراقيين قائل به وحدت وجود وكثرت موجودند ولى وحدت در كثرت ونيز كثرت در وحدت براي وجود قائل نيستند . وملا صدرا قول مشاء را مردود دانسته وقول اشراقيين را پذيرفته است با اين تفاوت كه در حقيقت وجود وحدت در كثرت وكثرت در وحدت را بطريقى كه در كتابهاى خود آورده قائل است . در اين مسأله ونظائر آن تميز فلسفهء ملا صدرا از اشراقيين ومشائين وحتى از صوفيه كه معتقد به وحدت در وجود وموجود هر دو هستند ، شناخته مىشود ( رجوع به يادنامه ملا صدرا مقاله مصلح ص 33 - 34 شود ) . خلاصه آنكه اشراقيين قائل به « وحدت وجود وكثرت موجود » هستند بدون اينكه هيچ نوع وحدتي در كثرت قائل باشند . يكى ديگر از موارد اختلاف مشائين با اشراقيين مسأله أنواع امتياز موجودات از يكدگر است كه به عقيدة مشائين امتياز دو موجود يا به تمام ذات است مانند امتياز جواهر عاليه ( مقولات عشر ) يا بجزء ذات مانند امتياز أنواع يك جنس ويا بعوارض است مانند امتياز اشخاص يك نوع از يكدگر وموارد امتياز منحصر در اين سه قسم است ولى اشراقيين امتياز به نقص وكمال وشدّت وضعف در أصل حقيقت را نيز يك قسم ديگر